Domain Sorgulama Nedir? Alan Adı Sorgulama Nasıl Yapılır?

Bir alan adının kim tarafından, ne zaman alındığını ve ne zaman süresinin dolacağını öğrenmek istediğinizde ihtiyacınız olan şey domain sorgulamadır. İster yeni bir site için boş bir alan adı arıyor olun, ister mevcut bir domainin sahiplik bilgilerini kontrol etmek isteyin, süreç birkaç saniye sürer ve teknik bilgi gerektirmez.

Domain Sorgulama Nedir?

Domain sorgulama, bir alan adının (örneğin ornek.com) kayıtlı olup olmadığını, kayıtlıysa hangi kayıt firmasında (registrar) bulunduğunu, ne zaman alındığını ve ne zaman süresinin dolacağını öğrenmenizi sağlayan işlemdir. Bu bilgiler, dünya genelindeki tüm alan adı kayıtlarını tutan WHOIS veritabanı üzerinden sorgulanır.

İki farklı ihtiyaç için kullanılır:

• Müsaitlik kontrolü: Almak istediğiniz bir alan adının boş olup olmadığını öğrenmek.
• Kayıt bilgisi kontrolü: Zaten kayıtlı bir domainin sahibini, kayıt tarihini, bitiş tarihini ve isim sunucularını (nameserver) görmek.

Domain Sorgulama Nasıl Yapılır?

En pratik yöntem, bir hosting/domain sağlayıcısının sorgulama aracını kullanmaktır:

1. Sorgulamak istediğiniz alan adını (uzantısıyla birlikte, ör. siteadi.com.tr) sorgulama kutusuna yazın.
2. Sorgula butonuna basın.
3. Sonuç ekranında domain müsaitse "Kayıt edilebilir" ibaresini, doluysa kayıt tarihi ve registrar bilgisini görürsünüz.

Terminal veya komut satırına aşinaysanız, whois komutuyla da doğrudan sorgulama yapabilirsiniz:

whois ornek.com

Windows kullanıyorsanız komut satırında whois istemcisi varsayılan olarak gelmez; bunun yerine bir web tabanlı whois aracı kullanmanız daha pratiktir.

Sorgulama Sonucunda Hangi Bilgiler Görünür?

Bir domaini sorguladığınızda, gizlilik koruması (privacy protection) aktif değilse genelde şu bilgilere ulaşırsınız:

• Registrar (kayıt firması): Domainin hangi firma üzerinden kayıtlı olduğu.
• Kayıt tarihi (Creation Date): Domainin ilk ne zaman alındığı.
• Bitiş tarihi (Expiry Date): Yenileme yapılmazsa ne zaman düşeceği.
• Nameserver bilgileri: Domainin hangi DNS sunucularına yönlendirildiği — genelde hangi hosting/CDN firmasını kullandığını da ele verir.
• Domain durumu (status): clientTransferProhibited gibi kodlarla domainin transfer/kilit durumu.
• Sahiplik bilgileri: Gizlilik koruması yoksa ad, e-posta, adres gibi kayıt sahibi bilgileri. .com.tr gibi bazı uzantılarda bu bilgiler zaten kısıtlı gösterilir.

".com.tr" ve ".tr" Uzantılarında Sorgulama Farkı

Türkiye'ye özgü uzantılar (.com.tr, .net.tr, .org.tr, .tr) merkezi olarak nic.tr tarafından yönetilir ve bu uzantılar için WHOIS sorgusu, global .com/.net gibi uzantılardan biraz farklı çalışır — bazı sahiplik bilgileri gizlenmiş şekilde gelir ve tahsis genelde daha katı kurallara (şirket unvanı, marka tescili gibi) bağlıdır. .com.tr sorgulaması yaparken sonuç ekranında "Tahsis Tarihi" ve "Son Kullanma Tarihi" gibi Türkçe alan adları görürsünüz.

Domain Sorgularken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Benzer uzantıları da kontrol edin: .com doluysa .com.tr, .net, .co gibi alternatifler boş olabilir.
• "Düşen domain" fırsatlarını takip edin: Süresi dolup yenilenmeyen domainler belirli bir bekleme süresinin ardından tekrar satışa açılır; sorgulama sonucunda "pendingDelete" gibi bir durum görürseniz domainin düşme sürecinde olduğunu anlarsınız.
• Gizlilik koruması olan domainlerde sahip bilgisi görünmez: Bu normaldir, kötü niyetli bir durum değildir — WHOIS Privacy hizmeti çoğu registrar tarafından varsayılan sunulur.
• Sorgu sonucu anlık önbelleğe alınabilir: Bir domain birkaç dakika önce satın alınmışsa bazı sorgulama araçları hâlâ "müsait" gösterebilir; kritik bir alım öncesi birden fazla kaynaktan teyit edin.

Domain Aldıktan Sonra Ne Yapmalı?

Sorgulama sonucunda domainin boş olduğunu gördüyseniz ve satın aldıysanız, sırada şunlar var:

• Nameserver ayarlarını hosting sağlayıcınıza yönlendirin.
• DNS kayıtlarının (A, CNAME, MX) yayılmasını bekleyin — bu genelde birkaç saat içinde tamamlanır.
• Domain kilidini (transfer lock) açık bırakın, sadece transfer işlemi öncesi kapatın.
• Otomatik yenilemeyi aktif edin ki domain süresi dolduğunda kaybetmeyin.

Hangi Durumda Hangi Sorgulama Yöntemi?

Amaca göre doğru yöntemi seçmek zaman kazandırır:

• Yeni bir domain arıyorsanız: Hosting/domain firmanızın sorgulama aracını kullanın — sonuç ekranında genelde farklı uzantı önerileri ve fiyatlandırma da birlikte gelir.
• Var olan bir domainin bitiş tarihini kontrol edecekseniz: Kendi domaininiz için hosting panelinizden bakmak whois sorgusundan daha hızlıdır; başkasına ait bir domain için whois tek yoldur.
• Toplu/otomatik sorgulama yapacaksanız: Web arayüzü yerine whois komutunu bir script içinde çalıştırmak, çok sayıda domaini hızlıca kontrol etmenizi sağlar.
• Hukuki bir süreç için resmi kayıt gerekiyorsa: Registry'nin kendi resmi sorgulama aracını (nic.tr, ICANN Lookup) kullanın; üçüncü parti araçlar bazen önbellekli/gecikmeli veri gösterebilir.

Domain Sorgulama ile İlgili Sık Yapılan Hatalar

• Sadece .com'a bakıp vazgeçmek: .com dolu diye alan adı fikri terk edilir, oysa .com.tr, .net, .co gibi onlarca alternatif uzantı boş olabilir.
• Tire ve rakam varyasyonlarını denememek: marka.com doluysa markam.com, marka-tr.com gibi varyasyonlar da bir seçenek olabilir — ama marka bütünlüğü açısından önerilmez, sadece son çare olarak düşünülmeli.
• "Müsait" sonucunu satın almadan geciktirmek: Popüler görünen bir domain adı, sorgulama ile satın alma arasındaki sürede başkası tarafından alınabilir. Karar verdiyseniz hızlı hareket edin.
• Sorgulama sonucundaki nameserver'ları görmezden gelmek: Bir domainin kimin altyapısında barındığını (rakip analizinde dahi) bu alan üzerinden anlayabilirsiniz; gözden kaçırmayın.

Domain Sorgulama ile Whois Sorgulama Arasındaki Fark

İki terim sıkça birbirinin yerine kullanılır ama aralarında ince bir fark vardır. Domain sorgulama, bir alan adının müsait olup olmadığını öğrenmeye odaklanan, genelde satın alma amacıyla yapılan geniş kapsamlı bir işlemdir. Whois sorgulama ise zaten kayıtlı bir domainin ayrıntılı kayıt bilgilerine (sahip, tarih, nameserver) ulaşmak için kullanılan, teknik olarak daha spesifik bir sorgudur. Pratikte domain sorgulama araçlarının çoğu arka planda whois/RDAP protokolünü kullanır — yani ikisi aynı veri kaynağından beslenir, sadece sunuluş amacı farklıdır.

Sık Sorulan Sorular

Domain sorgulama ücretli mi?

Hayır. WHOIS veritabanı herkese açıktır, sorgulama işleminin kendisi tamamen ücretsizdir. Ücret, yalnızca domaini satın almaya karar verdiğinizde devreye girer.

Bir domainin sahibini nasıl öğrenebilirim?

WHOIS sorgulamasıyla, gizlilik koruması kapalıysa sahip bilgilerine ulaşabilirsiniz. Koruma açıksa (ki çoğu modern domainde açıktır) bu bilgiler gizlenir; bu durumda registrar üzerinden resmi bir talep süreci gerekir.

Domain sorgulama sonucu ne kadar günceldir?

WHOIS kayıtları registrar tarafından anlık güncellenir, ancak bazı üçüncü parti sorgulama araçları birkaç dakikalık önbellek kullanabilir. Kritik kararlar öncesi resmi registry sorgulamasını (ör. nic.tr, ICANN Lookup) tercih edin.

Aynı anda birden fazla domain sorgulayabilir miyim?

Çoğu domain sorgulama aracı toplu (bulk) sorgulamayı desteklemez, tek tek sorgulamanız gerekir. Çok sayıda alternatif kontrol edecekseniz, önce ana adı sorgulayıp müsaitse hızlıca farklı uzantılarla tekrar deneyin.

Domain süresi dolarsa ne olur?

Süre dolduktan sonra domain hemen başkasına açılmaz; genelde birkaç haftalık bir "grace period" ve ardından bir "redemption" süreci işler. Bu süre boyunca domaini yüksek bir ücretle geri alabilirsiniz; süreç tamamen bittiğinde domain herkese açık hale gelir.